یکی از راه های ساده برای تشخیص چاقی، مقایسه قدوفامت کودک با سایر همسالان و هم بازی های اوست. برای پی بردن به چاقی و اضافه وزن، پزشکان از نمودارهای وزن و قد استفاده می کنند. با استفاده از این نمودارها، وزن طبیعی یا عادی کودک را با توجه به قد و جثه او به دست می آورند. اگر کودکی سنگین تر از ۹۵ درصد از کودکان هم قد خود باشد، باید او را چاق به حساب آورد.
برای ارزیابی وضع جسمی یا وزن کودک، وزن او را با نمودارهای رشد باید مقایسه کرد. برای استفاده از این نموادرها باید دانست که در بعضی از نوجوانان مثلا ورزشکاران، وزن اضافی مربوط به بافت عضلانی است و نباید آن را به حساب چاقی و بافت چربی گذاشت.
کودکان چاق، نسبت به دوستان عادی خود از نظر سلامتی مشکل بیشتری دارند که برای نمونه، درد استخوان و درد مفاصل را می توان نام برد. اضافه وزن، فشار زیادی بر قسمت های پایین بدن وارد می کند. در اثر این فشارها، استخوان های ساق پا و ران کج می شوند و تغییر شکل می دهند. این مشکل در کودکان کم سن بیشتر دیده می شود.
کودکان چاق مشکلات دیگری نیز دارند که برخی از آنها به چشم نمی آیند، ولی خیلی جدی و خطرناک هستند. مشکل فشارخون و غلظت کلسترول در کودکان چاق، بیشتر از کودکان عادی وجود دارد. اختلالات متابولیکی مثل مشکل سوخت و ساز قند نیز در کودکان چاق زیادتر است. این مشکل متابولیکی در دوره های بعدی زندگی، به شکل بیماری دیابت یا مرض قند در می آیند.
علاوه بر نارسایی جسمی و ناتوانی های فیزیکی، کودکان چاق مشکلات روانی و عصبی نیز دارند. این کودکان بین بچه های همسال خود، انگشت نما هستند و گاهی مورد مخالفت و تمسخر آنها قرار می گیرند و کمتر کسی آنها را به بازی دعوت می کند. از این رو بچه هی چاق گوشه گیری می کنند و از نظر مهارت های اجتماعی و فعالیت های گروهی و فرهنگی دچار کمبود می شوند.
والدین باید بر نحوه تغذیه و غذا خوردن فرزندشان نظارت کنند و پس از ارزیابی مقدار و نوع غذا، در صورت نیاز برنامه تغذیه و عادت غذایی او را اصلاح نمایند.
علاوه بر کنترل و نظارت بر طرز تغذیه کودک، والدین باید فرزندان خود را به ورزش و فعالیت های فیزیکی تشویق کنند و اگر کودک چاقی دارند، او را وادار کنند که مرتب ورزش کند و فعالیت خود را افزایش دهد. ورزش هایی که می توانید همراه فرزندتان انجام دهید و آنها را به فعالیت جسمی علاقه مندتر کنید، عبارتند از: پیاده روی، کوهنوردی، دویدن، طناب بازی، تنیس روی میز و دوچرخه سواری، نوجوانان می توانند در ورزش های گروهی و سایر فعالیت های فوق برنامه شرکت کنند.
روش موثر دیگر برای جلوگیری از چاقی، محدود کردن زمان تماشای تلویزیون یا فیلم های ویدیویی است. تماشای تلویزیون، کودکان را از ورزش و فعالیت بدنی باز می دارد و آنها را تنبل می کند.
یکی از نکات مهم در تغذیه سالم کودک، حفظ آرامش هنگام صرف غذاست. به کودک خود بیاموزید که به آرامی غذا بخورد، آن را خوب بجود و به غذایی که می خورد توجه کند. هنگام غذا خوردن یا صرف عصرانه، تلویزیون را خاموش کنید. تماشای تلویزیون کودک را از درک علائم سیری غافل می کند و باعث پرخوری می شود.